Een labyrint, geluidsopnamestudio, akoestische concertjes en klankbaden in mijn Badgastenkerkje. Eigen mat meenemen is niet nodig er zijn matten, dekentjes en kussens aanwezig. Voor wie niet kan of wil liggen is er een stoel. i.v.m. beperkt aantal plekken is het nodig om te reserveren
Het Badgastenkerkje is een klein plekje in Wijk aan Zee, dat gemaakt is en geliefd als ruimte voor muziek, meditatie, ontmoeting en samenzijn. Soms mét- en vaak zónder heel veel woorden.
WIJK AAN ZEE – Hoe meer kerken worden afgebroken of een andere functie krijgen hoe meer nieuwe dogma’s en heilige huisjes er ontstaan. Hoe meer technologie in een samenleving des te groter de behoefte aan (oude- en nieuwe vormen van) religie en spiritualiteit.
Er zijn heel wat labyrinten in Nederland. Je hebt ze in diverse soorten en maten. In het bos, in een paleistuin, in een school of op een stadsplein. Het labyrint in het Badgastenkerkje is nog niet opgenomen in zo’n overzicht maar het is er wel degelijk, sinds 2025. Je kan het lopen vóór of na een klankschalenconcert in het kerkje of ook op andere momenten die worden aangegeven op deze website j-p.nl
Jiddu Krishnamurti sprak meer dan zestig jaar lang voor duizenden mensen over de hele wereld, schreef talloze boeken en gaf honderden interviews. Toch herhaalde hij keer op keer: “Ik ben geen autoriteit, volg mij niet en geloof niets van wat ik zeg, ga geen dingen doen omdat ik ze gezegd heb, ga het zelf ervaren.” De authenticiteit van Jiddu Krishnamurti ligt paradoxaal genoeg juist in het feit dat hij de rol weigerde waarvoor hij van jongs af aan was klaargestoomd: leider worden van een wereldreligie.
De eenzame menigte
Om hem heen creëerden mensen een systeem van rituelen, insignes en diploma’s; iets waar Krishnamurti van gruwde. Sommigen hadden al vier insignes van ontwikkeling doorlopen en waren daar trots op en dat viel plotseling allemaal weg toen Krishnamurti op 3 augustus 1929 op de Besthmenerberg in het Nederlandse Ommen de cultus om hem heen ontmantelde.
Maitreya
Hoewel hij door de Theosofische Vereniging op jeugdige leeftijd was geselecteerd, geïsoleerd en opgeleid om de nieuwe Wereldleraar (de Maitreya) te worden, brak hij op die dag in 1929 spectaculair met deze vooropgezette identiteit. Maitreya gaat voorbij alle superlatieven, binnen het boeddhisme betekent: het de toekomstige Boeddha.
Het onderhouden van wat werkelijk bestaat, echte werkelijkheid
Maitreya is een bodhisattva (heilig wezen) die volgens het geloof van sommige boeddhisten uiteindelijk op aarde geboren zal worden, verlichting zal bereiken en een pure dhamma zal onderwijzen. dhamma is: als de “natuurlijke elementen” waaruit het universum en onze ervaringen zijn samengesteld. Interessant in onze tijd waar meer en meer zaken worden bestempeld als vals, nep, kunstmatig en artificieel is dat de oorspronkelijke betekenis van dhamma was, onderhouden, wat werkelijk bestaat, echte werkelijkheid, wat er werkelijk is in het universum.
De ontbinding van de Orde van de Ster
Een ultieme blijk van zijn authenticiteit leverde hij tijdens zijn beroemde toespraak in Ommen. In plaats van de troon te bestijgen die voor hem was gebouwd, hief hij de organisatie rondom hem op en gaf hij alle geschonken geld en landgoederen terug. Hij weigerde een Messias te zijn, omdat hij geloofde dat volgelingen de waarheid misvormen.
De Waarheid is een land zonder pad
Krishnamurti stelde dat de waarheid niet via een religie, sekte, dogma of leraar te bereiken is. Omdat hij zelf het product was van een streng geconditioneerde spirituele opvoeding, wist hij als geen ander hoe destructief die conditionering kon zijn. Zijn authenticiteit zat in zijn boodschap dat elk individu zichzelf moet bevrijden van autoriteit, inclusief die van hemzelf.
Hij deed geen claims op goddelijkheid of speciale status
Ondanks zijn intensieve training om zich als een goddelijk wezen te gedragen, sprak hij altijd als een gelijke. Hij droeg geen spirituele gewaden, gebruikte geen titels en sprak vaak over zichzelf in de derde persoon om zijn ego buiten de discussie te houden. Hij zag zichzelf niet als een verlichte meester, maar als een spiegel waarin de luisteraar zichzelf kon bekijken.
Radicale psychologische autonomie
Zijn authenticiteit bleek uit zijn vermogen om de diepe conditionering van zijn jeugd volledig van zich af te schudden. In plaats van de theosofische doctrines te herhalen die hij had geleerd, ontwikkelde hij een volstrekt eigen, frisse filosofie die gebaseerd was op pure observatie en psychologisch zelfonderzoek, los van oosterse of westerse tradities.
Jiddu Krishnamurti stelde dat politiek fundamenteel beperkt, oppervlakkig en destructief is
Omdat het de mensheid verdeelt en de symptomen van menselijk lijden bestrijdt in plaats van de oorzaak. Politiek is fragmentarisch. Het kan het totale menselijke probleem nooit oplossen. Het houdt zich slechts bezig met een fragment, en omdat het zich met een fragment bezighoudt, veroorzaakt het meer problemen en meer ellende.
Als de individuele mens niet verandert wordt elk politiek systeem door de mens gecreëerd uiteindelijk corrupt en gewelddadig
De samenleving is een spiegel van het individu; zolang de individuele mens innerlijk vol angst, ambitie, jaloezie en agressie zit, zal elk politiek systeem dat hij creëert uiteindelijk corrupt en gewelddadig worden. Echte verandering begint volgens hem niet in het parlement, maar bij de innerlijke transformatie van de mens zelf.
“Kunnen observeren zonder evalueren is de hoogste vorm van intelligentie”.
Geen doctrine wel gezamenlijk onderzoek
Krishnamurti leed er psychologisch onder dat mensen zijn woorden veranderden in een nieuwe ideologie of religie. Hij zag zijn lezingen absoluut niet als een doctrine, maar als een gezamenlijk onderzoek. De essentie van deze paradox en hoe hij hiermee omging, bestond uit een aantal scherpe uitgangspunten:
De spiegel, niet de bron
Krishnamurti vergeleek zichzelf vaak met een spiegel. Hij zei dat zijn woorden slechts een instrument waren waarin de luisteraar zichzelf kon bekijken. Als je in een spiegel kijkt en je ziet dat je haar slordig zit, ga je niet de spiegel aanbidden; je brengt je eigen haar in orde. Op dezelfde manier wilde hij dat mensen naar hun eigen geest keken, niet naar hém. “Als je naar de spiegel luistert, luister je naar jezelf, niet naar de persoon die de spiegel vasthoudt.”
Geen volgelingen, maar metgezellen In zijn beroemde toespraak in 1929, toen hij de Orde van de Ster in het Oosten ophief (de rijke organisatie die om hem heen was gebouwd om hem als de nieuwe Wereldleraar te vereren), zei hij direct: “Ik wil geen volgelingen. Zodra je iemand volgt, stop je met het volgen van de Waarheid.” Hij wilde geen discipelen die zijn citaten gingen herhalen. Hij daagde zijn publiek actief uit. Tijdens lezingen onderbrak hij zichzelf vaak om te vragen: “Bent u dit nu echt zelf aan het onderzoeken, of bent u alleen maar passief naar mijn woorden aan het luisteren?” Hij wilde dat de luisteraar en hij als twee vrienden samen een wandeling maakten en een probleem onderzochten, als gelijken.
De valkuil van de geleende waarheid Krishnamurti legde uit dat een “geleende waarheid” helemaal geen waarheid is, maar een imitatie. Als jij iets gelooft omdat Krishnamurti het heeft gezegd, dan leef je in een illusie en ben je geconditioneerd door zijn woorden. Zijn doel was juist om mensen te bevrijden van alle conditionering, inclusief de conditionering van zijn eigen filosofie. Het internaliseren van zijn ideeën was in zijn ogen een totale mislukking van de luisteraar.
Waarom bleef hij dan toch spreken? Dit is de vraag die hem vaak gesteld werd: Als u niet wilt dat wij uw woorden aannemen, waarom staat u hier dan? Zijn antwoord was even poëtisch als pragmatisch. Hij vergeleek zijn spreken met een bloem die bloeit of een vogel die zingt. Een bloem bloeit niet met het doel om bewonderd te worden of om mensen te vertellen hoe ze moeten groeien; het is simpelweg de aard van de bloem om haar geur te verspreiden.
Krishnamurti voelde een diepe, natuurlijke drang en verantwoordelijkheid om te delen wat hij als de ultieme waarheid over het menselijk lijden zag, ongeacht wat mensen ermee deden.
“We zijn het verleden; niets in ons is nieuw. Zonder vrijheid van het verleden is er helemaal geen vrijheid. Het verleden meedragen in het heden, de beweging van het heden vertalen in termen van het verleden, is energieverlies. Angst ontstaat als het denken terugblikt op dingen die in het verleden gebeurd zijn of vooruitloopt op dingen die in de toekomst kunnen gebeuren”.
De paradox in de praktijk
Tegen het einde van zijn leven, in de jaren 80, uitte hij wel eens zijn diepe teleurstelling. Zijn hele levenswerk was een poging om een revolutie in de menselijke geest te weeg te brengen, zónder de stichter te willen zijn voor een nieuwe religie. Hij merkte dat mensen al decennia naar hem kwamen luisteren, zijn boeken lazen, maar innerlijk nog precies dezelfde angstige, jaloerse en geconditioneerde wezens waren. Ze hadden van zijn filosofie een intellectuele hobby gemaakt.
Authentieke weergaven van de inzichten en a.i.
Tijdens zijn leven hechtte Krishnamurti al grote waarde aan een correcte weergave/vertaling/transcriptie van zijn woorden. Al te vaak worden zijn inzichten bewust of onbewust verdraaid. Aanvankelijk bemoeide hij zich persoonlijk hiermee maar toen dit werk te omvangrijk werd autoriseerde hij anderen hiervoor. Vandaag de dag streeft Krishnamurti foundation nog steeds naar een zo accuraat mogelijke weergave van zijn woorden. De komst van a.i. vormt hierbij een nieuwe uitdaging om de kwaliteit, nauwkeurigheid en het juist weergeven en dus niet- interpreteren van deze tijdloze werken te waarborgen.
Iedereen is gek ~ JP van der Meij en Linde Nijland
Je geeft ze je aandacht, je geeft ze je lach, je kunt ze niet missen, want ze maken je dag, je weeft aan het web dat ons allemaal verbindt, staat in het licht dat de hele boel verblindt, iedereen is van de kaart, als je even met ze praat Iedereen is idolaat, Iedereen is gek, iedereen is gek, iedereen is gek op jou, gek op jou, maar waar ga je ’s avonds heen, als je bent van iedereen?
Ik weet niet hoe het bij jou is, maar bij mij gaan er weken, voorbij, maanden en jaren zonder een gesprek over hoe wij als kind hebben ‘leren eten’. Deze week hoorde ik twee mensen – die elkaar niet kennen, de eerste op maandag de tweede op dinsdag-, die allebei vertelden dat zij in hun kleutertijd geconfronteerd werden met oma’s die zó graag wilden dat de pap werd opgegeten dat zij hun kleinkind daartoe gingen dwingen. De reacties destijds van Dirk en Mina op oma’s eet-eis waren verschillend en hoe het verder liep ook.
De namen Mina en Dirk zijn gefingeerd, de echte namen zijn bekend bij de redactie.
Ik was 5 jaar, zij kookte heel vies, vond ik
Toen Dirks moeder moest bevallen kwam oma op hem en zijn 2 broertjes passen. Dirk (nu 74) vond dat oma heel vies kookte. “En ik heb de pap ook niet opgegeten”, vertelt Dirk. “In eerste instantie moesten we alles opeten. Echt… Tweede Wereldoorlog natuurlijk. En ja. Ik besloot op dat moment om weg te lopen en ik was iets van, nou wat zal ik zijn geweest, 5 jaar. Ik rende de straat af en zij moest achter me aan”.
Jutta: “En dan moet je dus ook weer terug. Je bent weggelopen”.
Dat mijn oma dat zag vond ik heel eerlijk van haar
“Nee, ik ben niet teruggegaan. Ik ben weggelopen en uiteindelijk is mijn oma achter me aangerend. En die heeft mij staande gehouden en die heeft mij weer tot rust gebracht. En die heeft gezegd je hoeft het niet op te eten. En dus ze is gaan onderhandelen met mij en daarom ben ik teruggegaan. Dat vond ik wel heel eerlijk van haar, dat zij dat zag. Terwijl ik een hele dominante oma had. Ze kwam later met een boterham. En dat was voor mij echt een overwinning toen ik in mijn bedje lag”.
Typisch toetje
Het gesprek met Dirk vond plaats op maandag. De volgende dag raakte ik op een zonnig terras in gesprek met Mina (68). En hoe we op het onderwerp kwamen weet ik niet meer maar het was rond lunchtijd en het ging over eten en zij vertelde een herinnering uit haar kindertijd die veel overeenkomt met die van Dirk. Mina werd als klein meisje ook geconfronteerd met een oma die het in haar beleving zwaar aanzette om haar kleinkind iets te laten eten iets wat zij niet lustte. Het gerecht was een typisch toetje in die tijd: pap met krenten. De koeling in de winkel was nog niet gevuld met fel gekleurde, zwaar gezoetetoetjes. Je kookte pap en om het lekker te maken waren er accentjes met krentjes.
Van krenten naar cranberries
Het resultaat van het geforceerd opeten van die pap met krenten was natuurlijk omgekeerd evenredig effectief oftewel averechts: Mina laat tot op de dag, 60 jaar na het voorval, nog steeds de krenten aan haar voorbij gaan. De aversie/averechtsie richtte zich dus niet zozeer tegen de pap maar wel tegen de krenten. Mina vertelde dat zij eigenlijk alles lust wat op krenten lijkt, bijvoorbeeld de veel zuurdere cranberries, maar krenten… dacht het niet. Mooi om te zien was de blije uitdrukking op het gezicht van Mina had toen zij praatte over het niet eten van krenten. Ik luisterde naar iemand die blijkbaar blij kan worden door iets niet te nemen.
Een flard van een lied van Henk Westbroek gezongen door René Froger klinkt in mijn oren: alles alles kan een mens gelukkig maken, een zingende merel, een vers kopje theeeee… en ik zing: niet iets, niet iets, kan ook een mens gelukkig maken.
Uitdrukking ‘de krenten uit de pap halen’:
Alleen het lekkerste of meest lucratieve deel voor jezelf nemen. Vroeger was pap een eenvoudig en goedkoop hoofdgerecht, maar de krenten waren het lekkere en dure extraatje. Wie alleen de krenten opeet en de gewone pap laat staan, pakt dus het fijnste deel voor zichzelf. De uitdrukking: de krenten niet uit de pap laten halen betekent dat je niet toelaat dat een ander de beste, lekkerste of meest aantrekkelijke delen van iets voor zichzelf pakt, waardoor jij met het minder aantrekkelijke werk of voedsel achterblijft.
Flauwe opmerking
In het gesprekje dat hierop volgde maakte ik de flauwe opmerking: maar heb je je zo niet de krenten uit de pap laten halen? Vervolgens verbaasde ik me dat Mina dit grapje niet al tot vervelens toe gehoord bleek te hebben en dat zij ook niet bekend was met de uitdrukking ‘krenten uit de pap halen’.
Dirk
Dirk is na een succesvolle periode als bedrijfsleider en nog wat probeersels één van de eerste trainingsacteurs in Nederland geworden. Dat hij destijds als broekie in nood intuïtief al een grens trok en ook al oog had voor de mogelijke beweegredenen van zijn oma was misschien al een teken van zijn natuurlijke inzicht in het menselijk functioneren. Dirk helpt nog steeds mensen met de coaching en trainingen die hij geeft.
Mina
Mina heeft de afgelopen 60 jaar de krenten af- en overgeslagen en doet dat – dat maak ik op uit haar verhaal en hoe haar ogen stralen tijdens het vertellen – zij doet dat met zoveel plezier dat je je bijna gaat afvragen: zal ik ook eens proberen hoe dat voelt; géén krenten eten? En, toeval of geen toeval, haar eerste kind, nu een boom van een kerel, kreeg wel mooi de naam Bartje, Bart.
Je voelt ‘m al aankomen
Ik weet niet hoe het met jou is maar bij mij gaan er weken, maanden, jaren voorbij zonder bruinebonensoep in mijn boodschappenmandje of op het menu. Maar – je voelt ‘em al aankomen- gister op een locatie waar ik graag weleens kom lunchen, kwam Kim uit de keuken tevoorschijn en zij vroeg aan Lieuwe en aan mij of wij haar nieuwe soep even wilden proeven/ testen vóór deze aan de klanten zou worden aangeboden. Deze soep, inderdaad… bruinebonensoep; een snufje zout erbij en een beetje meer pit Kim, dan is ie lekker.
Jan Paul
Ik bid niet voor bruine bonen ~ Reportage over Bart ‘Bartje’ Bartels met Tosca Niterink
De Drentse icoon Bartje die niet wilde bidden voor bruune bonen is 83 en zit sinds de dood van zijn vrouw in verzorgingshuis de Drentelaar. Zie hier hoe het nu met hem gaat.
Bartje
De onderwijzer en auteur Anne de Vries schreef in de winter van 1934-1935 zijn jeugdroman Bartje. Het geliefde boek werd nog bekender door de 7-delige tv-serie die Willy van Hemert in 1972 maakte. De beroemdste scene is:
En dan gaat alles zo gauw. Vaders stoel vliegt tegen de muur, Bartje zwaait door de lucht, zijn voeten slaan een bord van de tafel. Riekie wordt onderstboven gelopen, allen jammeren. ‘Albert, neem je in acht, ’t is een kiend!’ ‘Vader, o, o, vader!’ Maar vaders eeltige hand beukt op Bartjes broekje. En die slimme, kalme Bartje is veranderd in een kleine woesteling. Hij trapt, bijt, slaat om zich heen. Hij gilt: ‘Nooit, nooit, nooit!’…. Dan zet moeder de deur wagenwijd open en vader stoot hem naar buiten. ‘En de drommel zal je halen, as ie nog een stap over de drempel doen!’ buldert vader, hijgend. ‘Ie bint jà een wild dier geliek!’ roept moeder. ‘Zoek dan maar een ander huus op, heur! Wij willen zo’n stiefkop niet meer hebben.’ ‘Zo is ’t,’ bevestigt vader, verrast door dit nieuwe gezichtspunt. ‘Smeer hem maar. Zuuk maar een ander vader en moeder. En heb ’t hart eens in ’t lief, dâ j’ weeromme kommen.’ De deur slaat dicht.
Boek laat zien waarom kinderen wel net zo achterbaks móeten worden als volwassenen die hen dit leren
De auteur Anne de Vries: “Bartje heb ik geschreven vanuit mijn jeugdgevoelens, gecombineerd met mijn studie en ervaring als schoolmeester. Bartje wil een schreeuw zijn om eerlijkheid in de opvoeding, om oprechtheid en belangeloosheid tegenover het kind, dat in ons graag een kameraad wil zien en zich telkens weer door ons bedrogen voelt. Het boek wil laten zien hoe daardoor bij het kind zich wel dezelfde ondeugden moeten ontwikkelen en dezelfde listen en achterbaksheden waar wij als grote mensen altijd mee te strijden hebben.”
Aanverwante creaties uit het Badgastenkerkje
Vernieuwd liedje ‘Van het Kind’ van Coornhert uit 1603, t.g.v. de Coornhert-lezing in de Grote Kerk Beverwijk op 29 oktober 2022. Zang en gitaar: André Uitgeest, zang en gitaar: Ab Winkel, zang en overige instrumenten: Jan Paul van der Meij, in het Badgastenkerkje Wijk aan Zee. Tekstbewerking: Ab Winkel.
Wijk aan Zeese buurtband de Impulsivo’s en Lut Luttik zingen en spelen Lut’s lied Hart Gelag (Hard Gelach) videoanimatie: De vrijstaat Roetz.
WaZ3 ~ Kind van de natuur
In de toren van de Grote Kerk spelen Ab, JP en Saskia hun lied Kind van de Natuur.
De Britse psychiater en filosoof Iain McGilchrist ziet een gezamenlijke oorzaak van de vele crises die in de moderne tijd worden gevoeld: de crisis van ons verlies van verbinding met de natuur, de enorme toename van psychisch leed, maar ook het verlies van godsbesef. De wereld is technisch gezien misschien wel heel slim geworden maar geestelijk arm, leeg, ont-toverd. En we proberen alle problemen die we maken op te lossen met dezelfde rigide, kille rationaliteit die de problemen juist heeft veroorzaakt.
“Wat het precies betekent om mens te zijn is een puzzel, een gigantische puzzel.”
In de eerste fase van de evolutie, bij een dier of bij een mens, als je iets gaat eten en met je aandacht bij het happen zit, moet je oppassen dat je zelf niet opgegeten wordt. Voor dat laatste heb je de rechterhersenhelft nodig voor een soort brede blik om je heen. Voor iets opeten heb je alleen de linkerhersenhelft nodig. Moet je gewoon gefocust zijn; dit moet ik nu hebben.
Omkering in onze geschiedenis
En het punt is dat dit is omgekeerd in onze geschiedenis. Het linker-gedeelte, het analyseren, het toe-eigenen, het categoriseren, het kijken naar de werkelijkheid alsof het niet meer is dan een hoeveelheid materiaal wat je kunt gebruiken. Dat is de linkerhersenhelft en dat kan Iain McGilchrist ook laten zien op basis van onderzoek.
De boel is uit balans geraakt want de analytische en controlerende linkerhelft is te dominant geworden
We hebben twee hersenhelften en de boel is uit balans geraakt want de analytische en controlerende linkerhersenhelft is te dominant geworden. Volgens Iain McGilchrist is de rechterhersenhelft de ‘meester’ die het grotere geheel, de context, empathie en de werkelijkheid begrijpt, in tegenstelling tot de linkerhersenhelft die als ‘dienaar’ functioneert voor controle en details.
Op twee tegengestelde manieren aandacht kunnen besteden aan de wereld
Labyrint in het Badgastenkerkje in de vorm van 2 hersenhelften
Elk levend wezen moet dus in staat zijn om op twee fundamenteel tegengestelde manieren aandacht te besteden aan de wereld. De ene manier is een nauw op een detail gerichte aandacht – een detail dat uit zijn verband is gehaald en op zichzelf geen betekenis heeft, behalve dat je weet dat je het wilt hebben. De andere manier is een omvattende blik op de rest van alles wat er in de wereld gebeurt, waardoor het geheel betekenis krijgt.
Op links zijn we een beetje in de war; dit is niet een manier waarop je een samenleving laat bloeien
Iain McGilchrist: “De dingen die echt betekenis geven aan het leven zijn dingen die de rechterhersenhelft veel beter kan zien en waarderen. Op links zijn we een beetje in de war over dat het leven niet zo veel betekenis lijkt te hebben. En we weten niet echt wat we eraan moeten doen. Want op de manier van de linkerhersenhelft denken we: als we maar wetten invoeren, als we maar bureaucratische instanties hebben die zeker stellen dat iedereen het op déze manier doet dan zal het allemaal goedkomen. Maar dat is niet een manier waarop je een samenleving laat bloeien”.
De overwaardering van links heeft als logisch gevolg dat de rechterhersenhelft te weinig ruimte krijgt
De overwaardering van links heeft als logisch gevolg dat de rechterhersenhelft te weinig ruimte krijgt. Hierdoor slaan we door in meten, weten, bureaucratie en controle. Zodoende kijken we verkeerd naar de werkelijkheid. In plaats van alles op te knippen in losse, te beheersen onderdelen moeten we opnieuw leren om de wereld in haar samenhang te zien.
Gigantische groei van Nederlandse overheid
Zowel in financiële omvang als in het aantal medewerkers. Waar de overheid na de financiële crisis van 2008 aanvankelijk jarenlang moest bezuinigen, is de groei vanaf 2018 in een enorme stroomversnelling geraakt.
De groei is het best uit te drukken in twee duidelijke graadmeters:
1. Personeel (Aantal ambtenaren) Tussen 2010 en 2018 bleef het aantal ambtenaren relatief stabiel. Vanaf 2018 vond er echter een recordgroei plaats door extra taken rondom onder andere de coronacrisis, de stikstofproblematiek, de toeslagenaffaire en de energietransitie. 2010 – 2018: Het aantal rijksambtenaren schommelde stabiel rond de 115.000 tot 120.000 fte. 2026: Inmiddels is het aantal rijksambtenaren gestegen naar ruim 160.000 fte. Totale groei: Dit betekent een stijging van ruim 35% in het aantal ambtenaren bij de rijksoverheid in minder dan tien jaar tijd
Financiën (Overheidsuitgaven) Ook de totale uitgaven van de overheid (de collectieve uitgaven) laten een gigantische stijging zien, die flink harder gaat dan de economische groei: 2010: De totale overheidsuitgaven lagen rond de 250 tot 300 miljard euro. 2025/2026: De totale uitgaven van de overheid zijn inmiddels gestegen naar ruim 529 miljard euro per jaar. Totale groei: De overheidsuitgaven zijn in deze periode dus ruimschoots verdubbeld. Zelfs als je corrigeert voor de hoge inflatie van de afgelopen jaren, blijft er een enorme reële groei over. BRON: Alwetende Intelligentie
Het oude idee dat de linkerhersenhelft rationeel is en de rechter creatief en emotioneel is simplistische onzin
Iain McGilchrist: Het idee dat de linkerhersenhelft rationeel is en de rechter is creatief en emotioneel is simplistische onzin. Het is veel subtieler. Beide hersenhelften doen in principe bijna alles maar ze doen het op een andere manier. Het verschil zit niet zozeer in wat ze doen maar hoe ze de werkelijkheid benaderen. Links is grosso modo meer analytisch, instrumenteel, het wil pakken, gebruiken, ordenen, het taalcentrum zit daar ook vaak.
Niet één hersenhelft maar beide helften vormen het geheel
En rechts is breder. Is natuur, is muziek, is metaforen, is betekenis. Laat ik een voorbeeld geven. Als je een gedicht wilt schrijven dan werken beide hersenhelften samen. De rechterhersenhelft grofweg, doet de gelaagdheid, de ironie, de dubbele betekenissen, de metaforen, de linkerhersenhelft levert de taal aan. Dat betekent dat je ze allebei nodig hebt.
Iain McGilchrist (1953) is een Britse psychiater, auteur, filosoof en voormalig literatuurwetenschapper die bekendstaat om zijn baanbrekende werk over de werking van de twee hersenhelften. Hij wordt gezien als een van de meest veelzijdige denkers van deze tijd. Hij studeerde aanvankelijk Engelse literatuur en gaf les aan Oxford, maar stapte later over op de geneeskunde. Medische carrière: Hij werkte als consultant-psychiater en klinisch directeur in het Maudsley Hospital in Londen. Hij deed neurowetenschappelijk onderzoek naar beeldvorming van de hersenen aan Johns Hopkins University in Baltimore.
“Welnu, allereerst ben ik wetenschapper en ben ik geïnteresseerd in de waarheid. Er is eigenlijk sprake van een raadsel, een enorm raadsel dat de kern raakt van wat het betekent om mens te zijn. Wat verliezen we? Tja, waar moet ik beginnen? We verliezen zoveel tijdens mijn leven. Ik heb gezien hoe de waarheid werd onteerd. Ik heb gezien hoe het goede werd vervangen door het simpelweg afvinken van hokjes. Ik heb gezien hoe kunstenaars zelf schoonheid afwijzen; ze willen niet meer dat hun werk ‘mooi’ wordt genoemd. Ze willen dat het als ‘krachtig’ wordt omschreven, en daar worden we niet gelukkiger van. Ik ben psychiater, en we zijn nu niet gelukkiger dan zestig jaar geleden”.
Waarom dit ertoe doet
Hoe je naar iets kijkt of hoe je iets aandacht geeft bepaalt ook een beetje wát je ziet. Wat je te zien krijgt en wat dat andere ding doet. Dat geldt voor ons hoe we als persoon tegenover elkaar staan. Daar kunnen de meeste mensen zich denk ik wel iets bij voorstellen. Als ik jou op een bepaalde manier behandel en naar je kijk dan ga je je ook zo gedragen. Of je gaat je ertegen verzetten. Maar dat geldt eigenlijk ook voor dode materie.
Er is dus een raadsel ~ een gigantisch raadsel
Er is dus eigenlijk een raadsel – een gigantisch raadsel – bij de kern van wat het betekent om mens te zijn: we hebben een brein waarvan de kracht ligt in het leggen van verbindingen, en toch wordt het precies in het midden door een enorme kloof gespleten. Veel mensen die zich niet in de hersenen hebben verdiept, weten misschien niet dat ze uit twee helften bestaan.
Corpus Callosum
We hebben in feite twee hersenhelften, die met elkaar verbonden zijn door een – in verhouding – smalle bundel vezels aan de basis van de hersenen: het Corpus Callosum. Slechts 2% van de neuronen steekt daadwerkelijk over, en een groot deel van de signalen die via dit Corpus Callosum verlopen, heeft een remmende werking. Dat is dus een raadsel.
Waarom is het brein verdeeld in 2 terwijl zijn kracht juist ligt in het kunnen maken van zoveel mogelijk verbindingen?
En waarom is een groot deel van de signaaloverdracht remmend? En een volgend probleem – of eigenlijk een interessant raadsel – is waarom de hersenen asymmetrisch zijn. Ik bedoel: als het alleen maar ging om meer ruimte, waarom zouden ze dan niet gewoon symmetrisch uitbreiden? Het is dus duidelijk dat de twee hersenhelften niet hetzelfde doen.
Puzzel oplossen
En belangrijk is dat bijna elk wezen met hersenen ook over verdeelde hersenen beschikt. Het gaat dus niet alleen om mensen; het geldt ook voor andere zoogdieren, vogels, amfibieën en reptielen, tot aan de kleinste, meest primitieve wezens met hersenen toe. Het antwoord is dat ze voor een probleem staan. En dat probleem is dit: het is een van de meest fundamentele overlevingsvraagstukken. Hoe eet je zonder zelf opgegeten te worden?
Als dat de enige vorm van aandacht is die je opbrengt
Ja. En dat is lastiger dan het klinkt, want om te kunnen eten moet je je aandacht volledig richten op iets dat je snel wilt bemachtigen en opeten. Of, als je een vogel bent, op iets dat je nodig hebt – zoals een takje om een nest mee te bouwen. Je moet in staat zijn om behendig met je omgeving om te gaan. En daarvoor moet je je aandacht heel nauwkeurig op een doel richten. Maar als dat de enige vorm van aandacht is die je opbrengt, zul je niet lang overleven.
Je moet immers tegelijkertijd alert zijn op roofdieren die van jou hun lunch willen maken terwijl jij die van jou probeert te bemachtigen. Ook moet je oog hebben voor je partner en je nageslacht.
Bron van hoop?
Vraag aan Iain McGilchrist: We spraken ook over de crises. In onze cultuur kan het duister zijn. Als u naar de wereld kijkt, waar vind u dan een bron van hoop? Wat geeft u hoop als u naar onze moderne tijd kijkt?
De eerste stap om dingen beter te maken, is inzien hoe vreselijk ze eigenlijk zijn
“Ik denk dat er heel veel redenen zijn voor hoop, voor hoopvol pessimisme. Voor hoop voor de persoon, want dat is belangrijk. Want hopen, zou niet een soort ‘alles is prima’ moeten zijn, het zou niet moeten zijn… het zou geen blindheid moeten zijn. De eerste stap om dingen beter te maken, is inzien hoe vreselijk ze eigenlijk zijn. Dus doen alsof ze niet zo zijn, is niet goed. Hoop moet niet verward worden met optimisme.
Iets waarachtigers
We moeten recht in de ogen kijken naar wat er mis is met de wereld die we hebben gecreëerd en we mogen ons daar niet door laten verpletteren. Wij moeten ons er juist door laten inspireren om over te gaan tot iets mooiers, iets beters en waarachtigers. BRON: De Ongelooflijke Podcast
Renee De Haan ~ Ik kan niet met jou, maar ook niet zonder jou
Ik kan niet met jou- maar ook zonder jou niet leven, nee nee dat kan ik niet, nee nee dat kan ik niet, gezellig samenzijn dat duurt bij ons maar even, zo is het groot geluk dan weer verdriet.
WIJK AAN ZEE – En toen – op enig moment in de geschiedenis, waarschijnlijk niet lang na het ontdekken van iets niet-authentieks, bedacht de mens het woord: authenticiteit. Henk, Judith en Jan Paul verkennen het begrip authenticiteit en delen persoonlijke ervaringen en inzichten. Muzikanten Flint en Noël van de band Glitz komen langs in het kerkje en trakteren op twee nieuwe nummers.
We ontvangen binnenkort weer een aantal mensen voor een podcastgesprek in het Badgastenkerkje die iets kunnen vertellen over authenticiteit. De laatste aflevering waarvan de datum nog wordt bekendgemaakt is live en publiek.
Henk: Het is sowieso een ontzettend interessant thema vind ik. Het roept heel veel bij me op. Maar aan de andere kant.. het is ook eigenlijk heel gewoon op een of andere manier… en ongrijpbaar.
Judith: Het is ook een zoektocht, eigenlijk een vind-tocht van wie ben je en dat verandert ook. Steeds meer dingen die niet bij je passen gaan bij je weg en er blijft over wat fijn is. Dat is gewoon een soort van innerlijke rust, wat je dan ervaart erbij.
Durven erkennen dat iets niet bij jou past
Het gesprek gaat via persoonlijke belevenissen, een speciale ontmoeting met Herman Brood, succes hebben in werk dat niet bij jou past, op zoek naar iets wat wél bij jou past, werk vinden waar je zó van houdt dat je het je hele leven wil doen, als trainingsacteur iemand anders spelen en zo leren over jezelf, helemaal niet bezig zijn met wat een ander vindt, bevragingen van taalgebruik, een nieuwe, lieve en vrijere manier van zeggen: ik-hou-van-jou, een verblijf van honderddrieëntwintig dagen in het Big Brother huis, veiligheid vinden en veilig zijn bij jezelf…
Authenticiteit van je kind
…niet-voldoen aan conventies en jezelf trouw blijven, superspannend om niet altijd mee te gaan in wat een groep wil, de dreiging van uitsluiting, op je 16e bewust zien dat het voor jou niet meer leefbaar is en het ouderlijk huis verlaten, de authenticiteit van je kind, naar het circus gaan omdat je zoon dit het summum vindt terwijl jij moeite hebt met het kijken naar het niet-authentieke gedrag van circusdieren…
Schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen
…het negeren en het onthouden van affectie aan kinderen als methode om hen aan te zetten tot gewenst gedrag, de vraag: waar ligt de sleutel tot authenticiteit, in een ander? In jezelf? schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen, jouw deelname aan een reality-show gebruiken als middel om jezelf beter te leren kennen, een onaantastbare plek in jezelf die alleen voor jou toegankelijk is – als je durft- , waar je helemaal alleen en jezelf bent, het Point Of Creation, alleen zijn als middel om het contact met jezelf te verstevigen,
Nieuwe woorden
Willem de Ridder, het niet-bestaan in de natuur van het woord ‘nee’, bunkers en monumenten die herinneren aan oorlog, (g)een monument dat herinnert aan liefde, het woord authen-theos wat betekent ‘met de handen gemaakt’, de ‘onteigening’ door a.i. die eigenlijk niet mogelijk is, de bezieling van een kunstenaar en twee live gespeelde songs die evoluëren met nieuwe woorden die opkomen tijdens dit optreden.
“Ik zou meteen teruggaan naar de inheemse Amerikanen, die in harmonie leefden. Ze hadden een democratische overheid waarin burgers deelnamen aan de beslissingen die door het stamhoofd werden genomen. De leider was er om de gemeenschap te ondersteunen..
Zoals ik eerder al zei, moesten de meeste wetten bovendien worden goedgekeurd door het Huis van de Grootmoeders, zoals de Senaat werd genoemd, om ervoor te zorgen dat de wetten de komende zeven generaties kinderen konden ondersteunen. Het uitgangspunt was altijd: zullen de dingen die we vandaag doen de groei en vitaliteit van kinderen in de komende zeven generaties ondersteunen?
“Wat ik hier doe is niet proberen om jou te bekeren tot een religie, sekte of ideologie. Ik heb geen geloofssysteem, geen theologie, geen filosofie en geen religie. Wat ik probeer is mijn ervaring van waarheid over te brengen. Als je er iets aan hebt, kun je het gebruiken. Als je zegt dat je er niets aan hebt, is dat volkomen terecht; dat is jouw vrijheid. Ik zal geen inbreuk maken op jouw vrijheid of jouw individualiteit schenden.
