Een labyrint, geluidsopnamestudio, akoestische concertjes en klankbaden in mijn Badgastenkerkje. Eigen mat meenemen is niet nodig er zijn matten, dekentjes en kussens aanwezig. Voor wie niet kan of wil liggen is er een stoel. i.v.m. beperkt aantal plekken is het nodig om te reserveren
Het Badgastenkerkje is een klein plekje in Wijk aan Zee, dat gemaakt is en geliefd als ruimte voor muziek, meditatie, ontmoeting en samenzijn. Soms mét- en vaak zónder heel veel woorden.
WIJK AAN ZEE – Hoe meer kerken worden afgebroken of een andere functie krijgen hoe meer nieuwe dogma’s en heilige huisjes er ontstaan. Hoe meer technologie in een samenleving des te groter de behoefte aan (oude- en nieuwe vormen van) religie en spiritualiteit.
Er zijn heel wat labyrinten in Nederland. Je hebt ze in diverse soorten en maten. In het bos, in een paleistuin, in een school of op een stadsplein. Het labyrint in het Badgastenkerkje is nog niet opgenomen in zo’n overzicht maar het is er wel degelijk, sinds 2025. Je kan het lopen vóór of na een klankschalenconcert in het kerkje of ook op andere momenten die worden aangegeven op deze website j-p.nl
Jiddu Krishnamurti sprak meer dan zestig jaar lang voor duizenden mensen over de hele wereld, schreef talloze boeken en gaf honderden interviews. Toch herhaalde hij keer op keer: “Ik ben geen autoriteit, volg mij niet en geloof niets van wat ik zeg.” De authenticiteit van Jiddu Krishnamurti ligt paradoxaal genoeg juist in het feit dat hij de rol weigerde waarvoor hij van jongs af aan was klaargestoomd: leider worden van een wereldreligie.
De eenzame menigte
Om hem heen creëerden mensen een systeem van rituelen, insignes en diploma’s; iets waar Krishnamurti van gruwde. Sommigen hadden al vier insignes van ontwikkeling doorlopen en waren daar trots op en dat viel plotseling allemaal weg toen Krishnamurti op 3 augustus 1929 op de Bethmenerberg in het Nederlandse Ommen de cultus om hem heen ontmantelde.
Hoewel hij door de Theosofische Vereniging op jeugdige leeftijd was geselecteerd, geïsoleerd en opgeleid om de nieuwe Wereldleraar (de Maitreya) te worden, brak hij op die dag in 1929 spectaculair met deze vooropgezette identiteit.
De ontbinding van de Orde van de Ster
Een ultieme blijk van zijn authenticiteit leverde hij tijdens zijn beroemde toespraak in Ommen. In plaats van de troon te bestijgen die voor hem was gebouwd, hief hij de organisatie rondom hem op en gaf hij alle geschonken geld en landgoederen terug. Hij weigerde een Messias te zijn, omdat hij geloofde dat volgelingen de waarheid misvormen.
De Waarheid is een land zonder pad
Krishnamurti stelde dat de waarheid niet via een religie, sekte, dogma of leraar te bereiken is. Omdat hij zelf het product was van een streng geconditioneerde spirituele opvoeding, wist hij als geen ander hoe destructief die conditionering kon zijn. Zijn authenticiteit zat in zijn boodschap dat elk individu zichzelf moet bevrijden van autoriteit, inclusief die van hemzelf.
Hij deed geen claims op goddelijkheid of speciale status
Ondanks zijn intensieve training om zich als een goddelijk wezen te gedragen, sprak hij altijd als een gelijke. Hij droeg geen spirituele gewaden, gebruikte geen titels en sprak vaak over zichzelf in de derde persoon om zijn ego buiten de discussie te houden. Hij zag zichzelf niet als een verlichte meester, maar als een spiegel waarin de luisteraar zichzelf kon bekijken.
Radicale psychologische autonomie
Zijn authenticiteit bleek uit zijn vermogen om de diepe conditionering van zijn jeugd volledig van zich af te schudden. In plaats van de theosofische doctrines te herhalen die hij had geleerd, ontwikkelde hij een volstrekt eigen, frisse filosofie die gebaseerd was op pure observatie en psychologisch zelfonderzoek, los van oosterse of westerse tradities.
“Kunnen observeren zonder evalueren is de hoogste vorm van intelligentie”.
Geen doctrine wel gezamenlijk onderzoek
Krishnamurti leed er psychologisch onder dat mensen zijn woorden veranderden in een nieuwe ideologie of religie. Hij zag zijn lezingen absoluut niet als een doctrine, maar als een gezamenlijk onderzoek. De essentie van deze paradox en hoe hij hiermee omging, bestond uit een aantal scherpe uitgangspunten:
De spiegel, niet de bron Krishnamurti vergeleek zichzelf vaak met een spiegel. Hij zei dat zijn woorden slechts een instrument waren waarin de luisteraar zichzelf kon bekijken. Als je in een spiegel kijkt en je ziet dat je haar slordig zit, ga je niet de spiegel aanbidden; je brengt je eigen haar in orde. Op dezelfde manier wilde hij dat mensen naar hun eigen geest keken, niet naar hém. “Als je naar de spiegel luistert, luister je naar jezelf, niet naar de persoon die de spiegel vasthoudt.”
Geen volgelingen, maar metgezellen In zijn beroemde toespraak in 1929, toen hij de Orde van de Ster in het Oosten ophief (de rijke organisatie die om hem heen was gebouwd om hem als de nieuwe Wereldleraar te vereren), zei hij direct: “Ik wil geen volgelingen. Zodra je iemand volgt, stop je met het volgen van de Waarheid.” Hij wilde geen discipelen die zijn citaten gingen herhalen. Hij daagde zijn publiek actief uit. Tijdens lezingen onderbrak hij zichzelf vaak om te vragen: “Bent u dit nu echt zelf aan het onderzoeken, of bent u alleen maar passief naar mijn woorden aan het luisteren?” Hij wilde dat de luisteraar en hij als twee vrienden samen een wandeling maakten en een probleem onderzochten, als gelijken.
De valkuil van de geleende waarheid Krishnamurti legde uit dat een “geleende waarheid” helemaal geen waarheid is, maar een imitatie. Als jij iets gelooft omdat Krishnamurti het heeft gezegd, dan leef je in een illusie en ben je geconditioneerd door zijn woorden. Zijn doel was juist om mensen te bevrijden van alle conditionering, inclusief de conditionering van zijn eigen filosofie. Het internaliseren van zijn ideeën was in zijn ogen een totale mislukking van de luisteraar.
Waarom bleef hij dan toch spreken? Dit is de vraag die hem vaak gesteld werd: Als u niet wilt dat wij uw woorden aannemen, waarom staat u hier dan? Zijn antwoord was even poëtisch als pragmatisch. Hij vergeleek zijn spreken met een bloem die bloeit of een vogel die zingt. Een bloem bloeit niet met het doel om bewonderd te worden of om mensen te vertellen hoe ze moeten groeien; het is simpelweg de aard van de bloem om haar geur te verspreiden.
Krishnamurti voelde een diepe, natuurlijke drang en verantwoordelijkheid om te delen wat hij als de ultieme waarheid over het menselijk lijden zag, ongeacht wat mensen ermee deden.
“We zijn het verleden; niets in ons is nieuw. Zonder vrijheid van het verleden is er helemaal geen vrijheid. Het verleden meedragen in het heden, de beweging van het heden vertalen in termen van het verleden, is energieverlies. Angst ontstaat als het denken terugblikt op dingen die in het verleden gebeurd zijn of vooruitloopt op dingen die in de toekomst kunnen gebeuren”.
De paradox in de praktijk
Tegen het einde van zijn leven, in de jaren 80, uitte hij wel eens zijn diepe teleurstelling. Zijn hele levenswerk was een poging om een revolutie in de menselijke geest te weeg te brengen, zónder de stichter te willen zijn voor een nieuwe religie. Hij merkte dat mensen al decennia naar hem kwamen luisteren, zijn boeken lazen, maar innerlijk nog precies dezelfde angstige, jaloerse en geconditioneerde wezens waren. Ze hadden van zijn filosofie een intellectuele hobby gemaakt.
Authentieke weergaven van de inzichten en a.i.
Tijdens zijn leven hechtte Krishnamurti al grote waarde aan een correcte weergave/vertaling/transcriptie van zijn woorden. Al te vaak worden zijn inzichten bewust of onbewust verdraaid. Aanvankelijk bemoeide hij zich persoonlijk hiermee maar toen dit werk te omvangrijk werd autoriseerde hij anderen hiervoor. Vandaag de dag streeft Krishnamurti foundation nog steeds naar een zo accuraat mogelijke weergave van zijn woorden. De komst van a.i. vormt hierbij een nieuwe uitdaging om de kwaliteit, nauwkeurigheid en het juist weergeven en dus niet- interpreteren van deze tijdloze werken te waarborgen.
Iedereen is gek ~ JP van der Meij en Linde Nijland
Ik weet niet hoe het bij jou is, maar bij mij gaan er weken, voorbij, maanden en jaren zonder een gesprek over hoe wij als kind hebben ‘leren eten’. Deze week hoorde ik twee mensen – die elkaar niet kennen, de eerste op maandag de tweede op dinsdag-, die allebei vertelden dat zij in hun kleutertijd geconfronteerd werden met oma’s die zó graag wilden dat de pap werd opgegeten dat zij hun kleinkind daartoe gingen dwingen. De reacties destijds van Dirk en Mina op oma’s eet-eis waren verschillend en hoe het verder liep ook.
De namen Mina en Dirk zijn gefingeerd, de echte namen zijn bekend bij de redactie.
Ik was 5 jaar, zij kookte heel vies, vond ik
Toen Dirks moeder moest bevallen kwam oma op hem en zijn 2 broertjes passen. Dirk (nu 74) vond dat oma heel vies kookte. “En ik heb de pap ook niet opgegeten”, vertelt Dirk. “In eerste instantie moesten we alles opeten. Echt… Tweede Wereldoorlog natuurlijk. En ja. Ik besloot op dat moment om weg te lopen en ik was iets van, nou wat zal ik zijn geweest, 5 jaar. Ik rende de straat af en zij moest achter me aan”.
Jutta: “En dan moet je dus ook weer terug. Je bent weggelopen”.
Dat mijn oma dat zag vond ik heel eerlijk van haar
“Nee, ik ben niet teruggegaan. Ik ben weggelopen en uiteindelijk is mijn oma achter me aangerend. En die heeft mij staande gehouden en die heeft mij weer tot rust gebracht. En die heeft gezegd je hoeft het niet op te eten. En dus ze is gaan onderhandelen met mij en daarom ben ik teruggegaan. Dat vond ik wel heel eerlijk van haar, dat zij dat zag. Terwijl ik een hele dominante oma had. Ze kwam later met een boterham. En dat was voor mij echt een overwinning toen ik in mijn bedje lag”.
Typisch toetje
Het gesprek met Dirk vond plaats op maandag. De volgende dag raakte ik op een zonnig terras in gesprek met Mina (68). En hoe we op het onderwerp kwamen weet ik niet meer maar het was rond lunchtijd en het ging over eten en zij vertelde een herinnering uit haar kindertijd die veel overeenkomt met die van Dirk. Mina werd als klein meisje ook geconfronteerd met een oma die het in haar beleving zwaar aanzette om haar kleinkind iets te laten eten iets wat zij niet lustte. Het gerecht was een typisch toetje in die tijd: pap met krenten. De koeling in de winkel was nog niet gevuld met fel gekleurde, zwaar gezoetetoetjes. Je kookte pap en om het lekker te maken waren er accentjes met krentjes.
Van krenten naar cranberries
Het resultaat van het geforceerd opeten van die pap met krenten was natuurlijk omgekeerd evenredig effectief oftewel averechts: Mina laat tot op de dag, 60 jaar na het voorval, nog steeds de krenten aan haar voorbij gaan. De aversie/averechtsie richtte zich dus niet zozeer tegen de pap maar wel tegen de krenten. Mina vertelde dat zij eigenlijk alles lust wat op krenten lijkt, bijvoorbeeld de veel zuurdere cranberries, maar krenten… dacht het niet. Mooi om te zien was de blije uitdrukking op het gezicht van Mina had toen zij praatte over het niet eten van krenten. Ik luisterde naar iemand die blijkbaar blij kan worden door iets niet te nemen.
Een flard van een lied van Henk Westbroek gezongen door René Froger klinkt in mijn oren: alles alles kan een mens gelukkig maken, een zingende merel, een vers kopje theeeee… en ik zing: niet iets, niet iets, kan ook een mens gelukkig maken.
De accentjes van de krentjes
De uitdrukking krenten uit de pap halen: Alleen het lekkerste of meest lucratieve deel voor jezelf nemen. Vroeger was pap een eenvoudig en goedkoop hoofdgerecht, maar de krenten waren het lekkere en dure extraatje. Wie alleen de krenten opeet en de gewone pap laat staan, pakt dus het fijnste deel voor zichzelf. De uitdrukking: de krenten niet uit de pap laten halen betekent dat je niet toelaat dat een ander de beste, lekkerste of meest aantrekkelijke delen van iets voor zichzelf pakt, waardoor jij met het minder aantrekkelijke werk of voedsel achterblijft.
Flauwe opmerking
In het gesprekje dat hierop volgde maakte ik de flauwe opmerking: maar heb je je zo niet de krenten uit de pap laten halen? Vervolgens verbaasde ik me dat Mina dit grapje niet al tot vervelens toe gehoord bleek te hebben en dat zij ook niet bekend was met de uitdrukking ‘krenten uit de pap halen’.
Dirk
Dirk is nadat hij eerst heeft laten zien een goede bedrijfsleider te kunnen zijn één van de eerste trainingsacteurs in Nederland geworden. Dat hij destijds als broekie in nood al oog had voor de mogelijke beweegredenen van zijn oma was misschien al een teken van zijn natuurlijke inzicht in het menselijk functioneren. Dirk helpt nog steeds mensen met de coaching en trainingen die hij geeft.
Mina
Mina heeft de afgelopen 60 jaar de krenten af- en overgeslagen en doet dat – dat maak ik op uit haar verhaal en hoe haar ogen stralen tijdens het vertellen – zij doet dat met zoveel plezier dat je je bijna gaat afvragen: zal ik ook eens proberen hoe dat voelt; géén krenten eten? En, toeval of geen toeval, haar eerste zoon, nu een boom van een kerel, kreeg wel mooi de naam Bartje, Bart.
Jan Paul
Ik bid niet voor bruine bonen ~ Reportage over Bart ‘Bartje’ Bartels met Tosca Niterink
De Drentse icoon Bartje die niet wilde bidden voor bruune bonen is 83 en zit sinds de dood van zijn vrouw in verzorgingshuis de Drentelaar. Zie hier hoe het nu met hem gaat.
Bartje
De onderwijzer en auteur Anne de Vries schreef in de winter van 1934-1935 zijn jeugdroman Bartje. Het geliefde boek werd nog bekender door de 7-delige tv-serie die Willy van Hemert in 1972 maakte. De beroemdste scene is:
En dan gaat alles zo gauw. Vaders stoel vliegt tegen de muur, Bartje zwaait door de lucht, zijn voeten slaan een bord van de tafel. Riekie wordt onderstboven gelopen, allen jammeren. ‘Albert, neem je in acht, ’t is een kiend!’ ‘Vader, o, o, vader!’ Maar vaders eeltige hand beukt op Bartjes broekje. En die slimme, kalme Bartje is veranderd in een kleine woesteling. Hij trapt, bijt, slaat om zich heen. Hij gilt: ‘Nooit, nooit, nooit!’…. Dan zet moeder de deur wagenwijd open en vader stoot hem naar buiten. ‘En de drommel zal je halen, as ie nog een stap over de drempel doen!’ buldert vader, hijgend. ‘Ie bint jà een wild dier geliek!’ roept moeder. ‘Zoek dan maar een ander huus op, heur! Wij willen zo’n stiefkop niet meer hebben.’ ‘Zo is ’t,’ bevestigt vader, verrast door dit nieuwe gezichtspunt. ‘Smeer hem maar. Zuuk maar een ander vader en moeder. En heb ’t hart eens in ’t lief, dâ j’ weeromme kommen.’ De deur slaat dicht.
Boek laat zien waarom kinderen wel net zo achterbaks móeten worden als volwassenen die hen dit leren
De auteur Anne de Vries: “Bartje heb ik geschreven vanuit mijn jeugdgevoelens, gecombineerd met mijn studie en ervaring als schoolmeester. Bartje wil een schreeuw zijn om eerlijkheid in de opvoeding, om oprechtheid en belangeloosheid tegenover het kind, dat in ons graag een kameraad wil zien en zich telkens weer door ons bedrogen voelt. Het boek wil laten zien hoe daardoor bij het kind zich wel dezelfde ondeugden moeten ontwikkelen en dezelfde listen en achterbaksheden waar wij als grote mensen altijd mee te strijden hebben.”
Aanverwante creaties uit het Badgastenkerkje
Vernieuwd liedje ‘Van het Kind’ van Coornhert uit 1603, t.g.v. de Coornhert-lezing in de Grote Kerk Beverwijk op 29 oktober 2022. Zang en gitaar: André Uitgeest, zang en gitaar: Ab Winkel, zang en overige instrumenten: Jan Paul van der Meij, in het Badgastenkerkje Wijk aan Zee. Tekstbewerking: Ab Winkel.
Wijk aan Zeese buurtband de Impulsivo’s en Lut Luttik zingen en spelen Lut’s lied Hart Gelag (Hard Gelach) videoanimatie: De vrijstaat Roetz.
WaZ3 ~ Kind van de natuur
In de toren van de Grote Kerk spelen Ab, JP en Saskia hun lied Kind van de Natuur.
WIJK AAN ZEE – En toen – op enig moment in de geschiedenis, waarschijnlijk niet lang na het ontdekken van iets niet-authentieks, bedacht de mens het woord: authenticiteit. Henk, Judith en Jan Paul verkennen het begrip authenticiteit en delen persoonlijke ervaringen en inzichten. Muzikanten Flint en Noël van de band Glitz komen langs in het kerkje en trakteren op twee nieuwe nummers.
We ontvangen binnenkort weer een aantal mensen voor een podcastgesprek in het Badgastenkerkje die iets kunnen vertellen over authenticiteit. De laatste aflevering waarvan de datum nog wordt bekendgemaakt is live en publiek.
Henk: Het is sowieso een ontzettend interessant thema vind ik. Het roept heel veel bij me op. Maar aan de andere kant.. het is ook eigenlijk heel gewoon op een of andere manier… en ongrijpbaar.
Judith: Het is ook een zoektocht, eigenlijk een vind-tocht van wie ben je en dat verandert ook. Steeds meer dingen die niet bij je passen gaan bij je weg en er blijft over wat fijn is. Dat is gewoon een soort van innerlijke rust, wat je dan ervaart erbij.
Durven erkennen dat iets niet bij jou past
Het gesprek gaat via persoonlijke belevenissen, een speciale ontmoeting met Herman Brood, succes hebben in werk dat niet bij jou past, op zoek naar iets wat wél bij jou past, werk vinden waar je zó van houdt dat je het je hele leven wil doen, als trainingsacteur iemand anders spelen en zo leren over jezelf, helemaal niet bezig zijn met wat een ander vindt, bevragingen van taalgebruik, een nieuwe, lieve en vrijere manier van zeggen: ik-hou-van-jou, een verblijf van honderddrieëntwintig dagen in het Big Brother huis, veiligheid vinden en veilig zijn bij jezelf…
Authenticiteit van je kind
…niet-voldoen aan conventies en jezelf trouw blijven, superspannend om niet altijd mee te gaan in wat een groep wil, de dreiging van uitsluiting, op je 16e bewust zien dat het voor jou niet meer leefbaar is en het ouderlijk huis verlaten, de authenticiteit van je kind, naar het circus gaan omdat je zoon dit het summum vindt terwijl jij moeite hebt met het kijken naar het niet-authentieke gedrag van circusdieren…
Schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen
…het negeren en het onthouden van affectie aan kinderen als methode om hen aan te zetten tot gewenst gedrag, de vraag: waar ligt de sleutel tot authenticiteit, in een ander? In jezelf? schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen, jouw deelname aan een reality-show gebruiken als middel om jezelf beter te leren kennen, een onaantastbare plek in jezelf die alleen voor jou toegankelijk is – als je durft- , waar je helemaal alleen en jezelf bent, het Point Of Creation, alleen zijn als middel om het contact met jezelf te verstevigen,
Nieuwe woorden
Willem de Ridder, het niet-bestaan in de natuur van het woord ‘nee’, bunkers en monumenten die herinneren aan oorlog, (g)een monument dat herinnert aan liefde, het woord authen-theos wat betekent ‘met de handen gemaakt’, de ‘onteigening’ door a.i. die eigenlijk niet mogelijk is, de bezieling van een kunstenaar en twee live gespeelde songs die evoluëren met nieuwe woorden die opkomen tijdens dit optreden.
“Ik zou meteen teruggaan naar de inheemse Amerikanen, die in harmonie leefden. Ze hadden een democratische overheid waarin burgers deelnamen aan de beslissingen die door het stamhoofd werden genomen. De leider was er om de gemeenschap te ondersteunen..
Zoals ik eerder al zei, moesten de meeste wetten bovendien worden goedgekeurd door het Huis van de Grootmoeders, zoals de Senaat werd genoemd, om ervoor te zorgen dat de wetten de komende zeven generaties kinderen konden ondersteunen. Het uitgangspunt was altijd: zullen de dingen die we vandaag doen de groei en vitaliteit van kinderen in de komende zeven generaties ondersteunen?
“Wat ik hier doe is niet proberen om jou te bekeren tot een religie, sekte of ideologie. Ik heb geen geloofssysteem, geen theologie, geen filosofie en geen religie. Wat ik probeer is mijn ervaring van waarheid over te brengen. Als je er iets aan hebt, kun je het gebruiken. Als je zegt dat je er niets aan hebt, is dat volkomen terecht; dat is jouw vrijheid. Ik zal geen inbreuk maken op jouw vrijheid of jouw individualiteit schenden.
Hoe vrij ben je nou echt als je zelf niet kunt beslissen over de spullen en het geld dat je nodig hebt om te leven? Wat gaat er mis als mensen met macht en regels hun eigenlijke opdracht vergeten? En hoe ziet een wereld eruit waarin bezit, samenwerken en jezelf ontwikkelen perfect samengaan?
