Maandelijks archief: oktober 2015

Dirk Jansen

De studio in de tijd waarin het nog een kerkje was.Van 1941 ot 1965 woonde jachtopziener Jansen met zijn vrouw in het huis links naast de toenmalige kerk.

Boven dit artikel  één van de vele niet eerder gepubliceerde foto’s uit het deze week verschenen boek “Dirk Jansen, jachtopziener op de Breesaap.  De Breesaap was een gebied met duinen, bos en enkele landgoederen en  boerderijen dat zich uitstrekte tussen Wijk aan Zee, Beverwijk en Velsen.  Het pad rechts op de foto slingerde door de Breesaap via Tussenwijck naar Velsen-Noord.

12823242_974087272666544_7774566545451068048_o
Liefde voor mensen, natuur, en muziek

Op sprankelende toon beschrijft Dirk Jansen (1881-1970) het leven in en om Wijk aan Zee in het begin van de vorige eeuw. Uit zijn verhalen blijkt gevoel voor humor en liefde voor mensen, natuur en muziek. De plaatselijke muziekvereniging Arion die bijna een eeuw lang bij dorpse feestelijkheden heeft getoeterd is destijds opgericht door Jachtopziener Jansen samen met winkelier Daan “Flip” Schellevis. Hoe Arion in die tijd klonk en wat zij speelden is niet meer te  horen want er was nog geen opname studio ;-) De familie van Dirk was actief in toneelclub en zangkoor en zowel een dochter als een zoon deden toen al aan fotografie. Veel van die unieke foto’s uit het familiealbum sieren nu het boek.

Tweede Wereldoorlog: jachtopziener of stroper?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zag Jansen dat de Duitsers delen van het duingebied innamen. Er werden bunkers gebouwd en versperringen. Er waren gebieden waar ook hij als jachtopziener niet mocht komen. Toch was hij op zo’n plek klemmen aan het zetten om konijnen te vangen. Het was nu eenmaal een plek waar veel konijnen waren. Plots stond er een Duitse soldaat met het geweer in de aanslag voor zijn neus: “Halt was machen sie!” Jansen was even verbouwereerd maar herstelde zich snel en zei: “Ik ben hier jachtopziener – Polizei. Ik zoek hier deze klemmen, er wordt hier gestroopt.” Dirk moest mee om zicht te verantwoorden. Hij werd eerst verhoord in een bunker door de Oberleutnant, en later onder bedreiging van een geladen geweer moest hij naar Velsen waar de Ortskommandant hem  ondervroeg. Dirk hield vol dat hij klemmen en strikken opruimde die door stropers geplaats waren. Uiteindelijk kreeg Dirk zijn papieren terug en mocht gaan. De Duitsers waren op zoek gegaan naar meer klemmen maar hadden die niet kunnen vinden. Toen Dirk de volgende dag zag dat er konijnen in die klemmen waren gelopen had hij niet de moed om ze eruit te halen en is toen maar doorgelopen.

Veranderingen

Dirk jansen doorkruiste de Breesaap vanaf zijn derde jaar samen met zijn vader die ook jachtopziener was. Hij schoot zijn eerste konijn toen hij 8 was. Broer Jan ging ook in de jachtopzienerij. Hij vond werk op de Veluwe.

Duinen en landgoederen verdwenen onder de uitbreidende industrie. Restanten van huize Rooswijk met daarachter een nog bescheiden  Hoogovenbedrijf.

Het boek illustreert hoe ontwikkelingen leven en landschap totaal kunnen veranderen. Dirk Jansen heeft gezien dat  zijn geliefde Breesaap plaats moest maken voor staalindustrie. Grote campings maakten plaats voor staalwalserijen, Wijk aan Zee was niet meer geschikt als kuuroord (sanatorium) en tuinbouwgebieden veranderden in industrieterrein of woonwijken voor het personeel.

De komst van de industrie betekende werk en staal. Het betekende ook het einde van de Breesaap als natuurgebied met uitgestrekte bossen en duinen, het einde als wandelgebied, het einde als jachtgebied.

Het omringende duingebied verloor in de loop van de jaren zijn natuurlijke zandige karakter dat nog goed te zien is op oude foto’s. Door stikstofdepositie (neerslaande luchtvervuiling) wordt het zand bemest waardoor de soortenrijke kruidenvegetatie steeds meer overwoekerd raakt door gras en struiken. Natuurbeheerders zijn veranderd in natuurbouwers die de vergrassing te lijf gaan met graaf-, zaag, plagmachines en met grazende schapen, koeien, pony’s, geiten en hooglanders. Deze ‘natuur’ is een soort tuin geworden die voortdurend wordt onderhouden.

Geologische en landschappelijke ontwikkelingen Breesaap

Natuurgebied of niet

De visie op de oorspronkelijke natuurgebieden is in honderd jaar  niet wezenlijk veranderd: nog steeds worden resterende duinen gezien als braakliggend terrein dat naar believen gebruikt wordt  voor de aanleg van fabrieken, wegen, bedrijfsterreinen.  Tata heeft bezwaar tegen een Natura 2000 bescherming voor de omringende duinen.

Pad Westerhout bpy

Tata (Corus) wilde niet gezien worden in gezelschap van pad, hagedis, of orchidee.

Zo is in 2004 aan de rand van het industrieterrein zo’n 11 hectare (oorspronkelijk) bos- en duingebied veranderd in asfalt, gebouwen en beton.  Dat er bijzondere planten en dieren  in de randgebieden te vinden zijn werd toen door Corus / BPY  stelselmatig  ontkend. Sinds de Natuurbeschermingswet, de Flora- en faunawet, de Boswet  kunnen worden afgehandeld met de Omgevingsdienst IJmond (2016) en sinds de invoering van het begrip “tijdelijke natuur” wil de fabriek graag samen op de foto met een vogel een boswachter of een bloeiende plant. bpy volgens corus geen natuurgebied

Zie de veranderingen van de Breesaap in een topografische tijdreis: http://www.topotijdreis.nl/

Wat niet zal verdwijnen dank zij de inspanningen van Cherry Bron en het Historisch Genootschap Midden Kennemerland zijn vele details over het leven in de  Breesaap en het toenmalige Wijk aan Zee.  Cherry Bron is kleindochter van Dirk Jansen. Zij vult het verhaal van haaropa aan waar nodig en blikt terug op haar eigen jeugd in Wijk aan Zee na de oorlog.

Wijk aan Zee en de Breesaap 1917, rijke natuur en schone lucht.

Landgoed Rooswijk, Breesaap

Uit een krantenartikel in 1968:
“Velen zullen aan het park van landgoed Rooswijk in de Breesaap zoete herinneringen bewaren. Hoevelen zijn niet op een warme zondagmiddag door de prachtige bossen gewandeld, door de lanen die aansloten op de weg naar Wijk aan Zee, een weg door een prachtig tuin- en duinlandschap dat de Breesaap was? Hoezeer heeft men niet kunnen genieten van het prachtige natuurschoon met zijn rijke flora en fauna?. Wie nu het ter plaatse gebouwde Buitenhof – de houten gebouwen van Hoogovens, waarin de afdeling personeelsvoorziening zetelt – aanschouwt kan zich niet meer indenken dat hier eens één van de mooiste buitenplaatsen van Kennemerland heeft gestaan”

‘k Wijck sorgen van het hof en gaa mijn wandelpaaden,
met roosen, leliën, met crucht en fruyt beladen,
Doorsoecken en doorsien;
kom naader mij en kijck,
Hoe ick de roosen soeck, daar ick de roosen wijck
(C. Gravesteijn in de Hollandse Parnas over landgoed Rooswijk)

In het boek Dirk Jansen jachtopziener van de  Breesaap, zijn veel foto’s van het gebied de Breesaap. Veelal gemaakt door familieleden van de familie van Dirk. De plaatjes bieden een unieke kijk op een landschap dat zo goed als helemaal is gekapt en weggegraven.

Bron en Braam, C.B. & C.B.

Cherry Bron en Conny Braam hebben meer gemeen dan hun initialen. Beiden hebben zij ook een voorvader  die in de Breesaap heeft gewoond  en allebei schreven zij over deze voorvader een boek.  Conny Braam – de woede van Abraham

Dirk Jansen , jachtopziener op de Breesaap

Nieuw historisch boek met levendige beschrijvingen van leven en landschap in Wijk aan Zee. Veel niet eerder gepubliceerde foto’s o.a. uit familiearchief.
Uitgever: HIstorisch Genootschap Midden Kennemerland
Te koop o.a. bij Readshop, Breestraat Beverwijk:128 blz. € 9,50
http://www.vindboek.nl/boek/9789075839173/Dirk+Jansen/

breesaap 1880

De Breesaap rond 1880. Het Water Gat (linksonder) was een beekje dat uitmondde op het strand even ten Noorden van de huidige strandpaviljoens Timboektoe en Aloha.

De duinen van de Breesaap in 1951 De kerk/studio staat aangegeven als PK boven de letters  ee van Wijk aan Zee.

 

gaasterbosch

Deel van de Breesaap en Wijk aan Zee in het jaar 1936